DÙNG DAO GÂY THƯƠNG TÍCH CÓ THỂ BỊ TRUY TỐ 2 TỘI DANH

Sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích cho người khác có thể khiến người thực hiện hành vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hai tội danh: Tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng và Tội cố ý gây thương tích. Theo Công văn số 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao, việc xác định tội danh phụ thuộc vào tính chất của hành vi, mức độ thương tích và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

1. Căn cứ pháp lý về việc sử dụng dao gây thương tích

Theo điểm d khoản 2 và khoản 6 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 42/2024/QH15, dao sắc, dao nhọn thuộc danh mục do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành, được sử dụng với mục đích xâm phạm trái pháp luật tính mạng, sức khỏe con người, được xác định là vũ khí quân dụng.

Danh mục dao có tính sát thương cao được quy định tại Phụ lục số 05 ban hành kèm theo Thông tư số 75/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ trưởng Bộ Công an. Luật và Thông tư này đều có hiệu lực từ ngày 01/01/2025.

Trên cơ sở đó, Công văn số 01/TANDTC-PC hướng dẫn: Kể từ ngày 01/01/2025, người sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội liên quan đến vũ khí quân dụng và tội phạm tương ứng xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nếu hành vi đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

Cần lưu ý, không phải mọi trường hợp sử dụng dao gây thương tích đều đương nhiên bị truy cứu về hai tội danh. Việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào loại dao, mục đích sử dụng, hậu quả xảy ra và các điều kiện pháp lý cụ thể.

2. Những trường hợp dùng dao gây thương tích bị truy cứu trách nhiệm hình sự

2.1. Gây thương tích dưới 11%: Có thể chỉ bị truy cứu một tội danh

Theo hướng dẫn tại điểm a mục 1.2 Công văn số 01/TANDTC-PC, người sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác dưới 11%, đồng thời không có tình tiết định tội khác quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, thì bị truy cứu về Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự theo Điều 304 Bộ luật Hình sự năm 2015, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Trong trường hợp này, người thực hiện hành vi không bị truy cứu thêm về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Như vậy, tỷ lệ thương tích dưới 11% không đồng nghĩa với việc người gây thương tích đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Nếu hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao cấu thành tội phạm theo Điều 304 Bộ luật Hình sự năm 2015, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về giải quyết hậu quả, người bị gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe được xác định tư cách tham gia tố tụng là nguyên đơn dân sự. Nếu người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả, đây là căn cứ xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015.

2.2. Gây thương tích trên 11%: Có thể bị truy cứu đồng thời hai tội danh

Theo điểm b mục 1.2 Công văn số 01/TANDTC-PC, người sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác trên 11% có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hai tội:

- Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự theo Điều 304 Bộ luật Hình sự năm 2015;

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Việc truy cứu đồng thời hai tội danh xuất phát từ tính chất pháp lý khác nhau của hành vi. Một mặt, người phạm tội thực hiện hành vi sử dụng trái phép vũ khí quân dụng; mặt khác, hành vi đó trực tiếp xâm phạm sức khỏe của người khác và có thể cấu thành tội cố ý gây thương tích. Nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành của cả hai tội, người thực hiện phải chịu trách nhiệm hình sự về từng tội danh tương ứng.

Ngoài ra, không được tự động sử dụng chính hành vi dùng dao có tính sát thương cao để định khung hình phạt theo tình tiết dùng vũ khí đối với các trường hợp quy định tại điểm đ khoản 2, điểm c và điểm d khoản 3, điểm d và điểm đ khoản 4, điểm b khoản 5 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Quy định này nhằm tránh việc sử dụng cùng một tình tiết làm căn cứ định khung hình phạt trong trường hợp đã được hướng dẫn cụ thể tại Công văn số 01/TANDTC-PC.

2.3. Chuẩn bị dao để gây thương tích: Có thể bị truy cứu về tội liên quan đến vũ khí quân dụng

Trách nhiệm hình sự không chỉ được xem xét khi thương tích đã xảy ra. Theo điểm c mục 1.2 Công văn số 01/TANDTC-PC, người chuẩn bị dao có tính sát thương cao nhằm mục đích gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe người khác có thể bị truy cứu về Tội quy định tại Điều 304 Bộ luật Hình sự năm 2015, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Trong trường hợp này, người thực hiện không bị truy cứu thêm về tội cố ý gây thương tích theo khoản 6 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 chỉ dựa trên hành vi chuẩn bị dao nêu trên.

Quy định này cho thấy việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào bản chất hành vi và các dấu hiệu cấu thành tội phạm, không chỉ dựa trên hậu quả thương tích thực tế.

3. Thời điểm áp dụng quy định về dao có tính sát thương cao

Theo Công văn số 01/TANDTC-PC, mốc thời gian quan trọng là ngày 01/01/2025, thời điểm Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 và Thông tư số 75/2024/TT-BCA có hiệu lực thi hành.

Do đó, khi xem xét một vụ việc có hành vi sử dụng dao gây thương tích, cần xác định thời điểm thực hiện hành vi để lựa chọn quy định pháp luật phù hợp. Đối với hành vi xảy ra trước ngày 01/01/2025, không thể chỉ căn cứ vào hướng dẫn nêu trên để mặc nhiên áp dụng quy định bất lợi về hình sự; việc xử lý phải tuân thủ quy định về hiệu lực của pháp luật hình sự.

KẾT LUẬN

Công văn số 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao đã làm rõ cách xác định trách nhiệm hình sự đối với hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm sức khỏe người khác. Theo đó, người gây thương tích có thể bị truy cứu về một hoặc hai tội danh tùy thuộc vào mức độ thương tích và các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Ngay cả hành vi chuẩn bị dao có tính sát thương cao nhằm gây thương tích cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ điều kiện luật định.

Vì vậy, để xác định chính xác tội danh và trách nhiệm pháp lý, cần đánh giá toàn diện loại dao được sử dụng, mục đích sử dụng, tỷ lệ tổn thương cơ thể, diễn biến hành vi và các tình tiết liên quan của từng vụ việc.

CÔNG TY LUẬT TNHH MAJOR CONSULTANTS 

Hotline: 0911.688.554

Email: congtyluatmajor@gmail.com

Địa chỉ: Phòng 2703A, Tòa Rox Tower, 136 Hồ Tùng Mậu, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội

Website: https://majorconsultants.vn