Dự Thảo Luật Phòng, Chống Mua Bán Người (Sửa Đổi)

 Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) vào ngày 28/11/2024 với 454/455 (tỉ lệ 94,78%) đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành.

Luật gồm 08 chương, 63 điều. Theo đó, luật quy định:

- Phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi mua bán người và các hành vi khác vi phạm pháp luật về phòng, chống mua bán người; Tiếp nhận, xác minh, xác định, hỗ trợ, bảo vệ nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân; Quản lý nhà nước và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân trong phòng, chống mua bán người; Hợp tác quốc tế trong phòng, chống mua bán người.

- Các hành vi bị nghiêm cấm; Nguyên tắc phòng, chống mua bán người; Chính sách của Nhà nước về phòng, chống mua bán người; Quyền và nghĩa vụ của nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân.

- Quyền và trách nhiệm của cá nhân tham gia phòng ngừa mua bán người; Trách nhiệm của gia đình tham gia phòng ngừa mua bán người; Trách nhiệm của cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia phòng ngừa mua bán người; Trách nhiệm phòng ngừa mua bán người trong tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở hoạt động kinh doanh, dịch vụ; Trách nhiệm của cơ quan báo chí, thông tấn tham gia phòng ngừa mua bán người; Trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận tham gia phòng ngừa mua bán người, của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia phòng ngừa mua bán người.

Thứ nhất, về tiếp nhận, xác minh người đến trình báo:

Người nào có căn cứ cho rằng mình là nạn nhân hoặc người đại diện hợp pháp có căn cứ cho rằng người được họ đại diện là nạn nhân thì đến UBND cấp xã, cơ quan Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển hoặc cơ quan, tổ chức nơi gần nhất trình báo về việc bị mua bán. Cơ quan Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan, tổ chức tiếp nhận trình báo có trách nhiệm đưa ngay người đó đến UBND cấp xã nơi cơ quan, tổ chức có trụ sở. UBND cấp xã có trách nhiệm thông báo ngay với Cơ quan chuyên môn về LĐTB&XH cấp huyện. Trong trường hợp cần thiết, UBND cấp xã đã tiếp nhận thực hiện việc hỗ trợ theo quy định tại Chương V của Luật này.

Khi nhận được thông báo của UBND cấp xã, với Cơ quan chuyên môn về Lao động-Thương binh và Xã hội cấp huyện thực hiện ngay việc tiếp nhận, hỗ trợ và chậm nhất là 3 ngày phải chủ trì phối hợp với Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương xác minh thông tin ban đầu.

Sau khi xác minh thông tin ban đầu, nếu chưa có giấy tờ, tài liệu quy định tại khoản 1 Điều 33 của Luật này thì Cơ quan chuyên môn về Lao động-Thương binh và Xã hội cấp huyện đề nghị Công an cấp huyện tiến hành xác minh nạn nhân.

Thứ hai, quy định quyền và nghĩa vụ của nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân:

- Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân có quyền:

◦ Đề nghị cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ mình, người thân thích của mình theo quy định của Luật này khi bị xâm hại, bị đe dọa xâm hại hoặc có nguy cơ bị xâm hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác có liên quan đến phòng, chống mua bán người;

◦ Được thông tin về quyền, lợi ích hợp pháp của mình và các biện pháp phòng ngừa mua bán người; Được hưởng chế độ hỗ trợ theo quy định của Luật này hoặc từ chối nhận hỗ trợ; Được bảo vệ bí mật thông tin, dữ liệu về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, nơi cư trú, nơi làm việc và thông tin khác theo quy định của pháp luật; Được cơ quan, người có thẩm quyền cấp giấy tờ, tài liệu xác nhận nạn nhân; Được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật; Được từ chối áp dụng biện pháp bảo vệ và quyền khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

- Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân có nghĩa vụ:

◦ Chấp hành đầy đủ yêu cầu của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền trong quá trình áp dụng các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ;

◦ Cung cấp thông tin liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống mua bán người cho cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền;

◦ Thực hiện yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền trong phát hiện, điều tra, xử lý vụ việc mua bán người;

◦ Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

Thứ ba, đối tượng và chế độ hỗ trợ:

Nạn nhân là công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam được hưởng chế độ hỗ trợ sau: Hỗ trợ nhu cầu thiết yếu; Hỗ trợ y tế; Hỗ trợ phiên dịch; Hỗ trợ pháp luật; Trợ giúp pháp lý; Hỗ trợ chi phí đi lại; Hỗ trợ tâm lý; Hỗ trợ học văn hóa; Hỗ trợ học nghề, tư vấn, tạo điều kiện để có việc làm; Trợ cấp khó khăn ban đầu, hỗ trợ vay vốn.

Thứ tư, quản lý nhà nước về phòng, chống mua bán người:

Trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống mua bán người, trách nhiệm của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp và trách nhiệm của UBND các cấp.

Thứ năm, quy định về việc ép buộc nạn nhân kết hôn trái ý muốn cũng được coi là hành vi mua bán người:

Dự thảo Luật đã bổ sung nội dung "ép buộc nạn nhân kết hôn trái ý muốn" vào khái niệm "mục đích vô nhân đạo khác" tại khoản 5 Điều 2.

Thứ sáu, hỗ trợ kịp thời, giữ bí mật thông tin đối với nạn nhân bị mua bán:

Trách nhiệm trong việc hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức thực hiện việc hỗ trợ được quy định tại Điều 46 và Chương VI của Dự thảo Luật.

Dự thảo Luật quy định Bộ Công an chịu trách nhiệm giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống mua bán người và 5 bộ (Quốc phòng; Lao động - Thương binh và Xã hội; Y tế; Ngoại giao, Tư pháp) là những bộ có tính đặc thù trong công tác phòng, chống mua bán người; Lược bỏ, không quy định trách nhiệm của 6 bộ, ngành trong Dự thảo Luật do không có tính đặc thù trong phòng, chống mua bán người.

Thứ bảy, bảo vệ bí mật thông tin về nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng:

Nêu rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm giữ bí mật về nơi cư trú, nơi làm việc, học tập, thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

       Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025. Luật Phòng, chống mua bán người số 66/2011/QH12 hết hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, trừ trường hợp quy định tại Điều 63 của Luật này.