Dự Thảo Luật Điện Lực (Sửa Đổi)

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Điện lực (sửa đổi) vào chiều 30/11/2024 tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV với 439/463 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành.

Luật Điện lực (sửa đổi) mang tính cấp thiết để thu hút đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào các dự án nguồn điện có tác động lớn đến nền kinh tế, đảm bảo cho các mục tiêu tăng trưởng, phát triển của đất nước cũng như an ninh năng lượng quốc gia.

Luật Điện lực năm 2024 thay thế Luật Điện lực ngày 03/12/2004; Được sửa đổi, bổ sung qua 4 lần vào các năm 2012, 2018, 2022, 2023 (mới có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2024), sau gần 20 năm triển khai thi hành.

Theo đó, Dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) gồm 9 Chương, 81 Điều (giảm 49 điều so với Dự thảo Luật Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 8; Chỉ bổ sung 11 điều so với Luật Điện lực hiện hành).

Thứ nhất, quy định chung về quy hoạch phát triển điện hạt nhân:

- Dự thảo Luật chỉ quy định chung về quy hoạch phát triển điện hạt nhân;

- Các quy định cụ thể về nhà máy điện hạt nhân được thực hiện theo pháp luật về năng lượng nguyên tử, các quy định khác của pháp luật có liên quan;

- Việc phát triển điện vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn: Thể tại khoản 3, khoản 13 Điều 5, Điều 17, trong đó làm rõ việc huy động các nguồn vốn đầu tư cho phát triển điện vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và việc hỗ trợ của Nhà nước đối với tiền điện sử dụng cho mục đích sinh hoạt của hộ nghèo, hộ chính sách xã hội;

- Việc phát triển năng lượng tái tạo phụ thuộc vào nguồn năng lượng tái tạo, điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng kỹ thuật; Trường hợp khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo đáp ứng đủ điều kiện thì được áp dụng các cơ chế ưu đãi, để đầu tư xây dựng điện năng lượng tái tạo theo quy định của Luật này.

Thứ hai, xóa bỏ bù chéo giá điện:

Phụ thuộc vào nhiều yếu tố (như tiến độ thực hiện và mức độ tái cơ cấu ngành điện, các chính sách/công cụ về tài chính khả thi để thực hiện giảm bù chéo...). Quy định của Dự thảo Luật về việc giảm dần xóa bỏ bù chéo giá điện bao gồm:

- Chỉ quy định lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện và giao Bộ Công Thương trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, lộ trình thực hiện đồng bộ với các cấp độ phát triển thị trường điện như thể hiện tại điểm d khoản 2 Điều 39 và điểm c khoản 3 Điều 50;

- Quy định giá điện trúng thầu là giá điện tối đa để bên mua điện đàm phán với nhà đầu tư trúng thầu, giao Chính phủ quy định chi tiết việc đàm phán, giao kết hợp đồng dự án đầu tư kinh doanh, hợp đồng mua bán điện với nhà đầu tư trúng thầu trên cơ sở bảo đảm quyền lợi của các bên tại khoản 2, điểm c khoản 3 Điều 19;

- Quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc chung và giao Chính phủ quy định chi tiết như thể hiện tại khoản 6 Điều 45 đối với thị trường điện kỳ hạn.

Thứ ba, phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới: 

Dự thảo Luật đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều quy định tại Chương III về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới (từ Điều 20 đến Điều 29), bảo đảm minh bạch, hiệu quả trong quản lý điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới; Đồng thời giao Chính phủ quy định điều kiện và thời hạn áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi đối với dự án này.

Thứ tư, quy định về giá điện, giá dịch vụ về điện và thị trường điện (Chương V): Giá bán lẻ điện đang áp dụng thống nhất toàn quốc, có bù chéo giá điện giữa các vùng miền, được thực hiện theo Nghị quyết số 55-NQ/TW.

Thứ năm, về hiệu lực thi hành: Luật có hiệu lực từ ngày 01/02/2025.

Như vậy, Luật Điện lực năm 2024 đã bao quát được các chính sách lớn như quy hoạch điện lực, thị trường điện và phát triển năng lượng tái tạo, bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan, bổ sung nhiều quy định để tháo gỡ những điểm nghẽn đã tồn tại trong thời gian dài, như cơ chế thực hiện các dự án điện khẩn cấp; Làm rõ cơ chế xử lý, thay thế đối với các dự án điện chậm tiến độ. Vì thế mà việc sửa đổi Luật Điện lực là vấn đề mang tính cấp bách và cần sớm được thông qua nhằm đảm bảo an ninh năng lượng cho phát triển kinh tế, xã hội theo những mục tiêu chiến lược mà Đảng và Chính phủ đã đề ra, đồng thời phù hợp với định hướng zero carbon toàn cầu mà Việt Nam đã cam kết.