Dự Thảo Luật Phòng Cháy, Chữa Cháy Và Cứu Nạn, Cứu Hộ

Quốc hội đã thông qua Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ vào sáng ngày 29/11/2024 với 448/450 đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành.

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ gồm 8 Chương, 55 Điều quy định về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; Lực lượng, phương tiện, bảo đảm điều kiện hoạt động và quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có liên quan trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có hiệu lực từ 01/7/2025.

Thứ nhất, bổ sung một số quy định của Luật:

- Về trách nhiệm trong việc bảo đảm điều kiện an toàn khi sử dụng điện của các tổ chức, cá nhân đối với quản lý, kiểm tra việc lắp đặt, sử dụng điện an toàn tại cơ sở, hộ gia đình.

- Bổ sung quy định về cứu nạn cứu hộ trong dự thảo luật, cụ thể, quy định 1 chương về phạm vi hoạt động cứu nạn cứu hộ của lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; tổ chức cứu nạn cứu hộ; quyền, trách nhiệm của người chỉ huy cứu nạn cứu hộ;

- Bổ sung quy định cụ thể về bồi dưỡng, chế độ, chính sách trong thời gian huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (luật hiện hành chưa có quy định cho hoạt động cứu nạn cứu hộ); Chế độ, chính sách đối với người tham gia chữa cháy, cứu nạn cứu hộ; Quy định xử lý chuyển tiếp đối với công trình xây dựng đã đưa vào sử dụng mà không đảm bảo quy định về phòng cháy và chữa cháy

- Bổ sung quy định hoạt động khoa học công nghệ trong phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Chính sách ưu đãi đối với tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khoa học công nghệ; Hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Kiểm tra phòng cháy chữa cháy.

- Về trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ: Quy định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Bộ Công an là cơ quan đầu mối; Bộ Quốc phòng, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, phối hợp với Bộ Công an thực hiện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại địa phương. Tại huyện nơi không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã thì Uỷ ban nhân dân cấp huyện thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban nhân dân cấp xã quy định tại Luật này.

- Quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Cụ thể, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoạt động, sinh sống trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Công dân từ đủ 18 tuổi trở lên, đủ sức khỏe có trách nhiệm tham gia vào Đội phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ sở, Đội phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành hoặc Đội dân phòng khi có yêu cầu…

Thứ hai, cắt giảm 27/37 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh dịch vụ phòng cháy, chữa cháy:

Triệt để cắt giảm 27 thủ tục hành chính (từ 37 thủ tục hành chính hiện hành xuống còn 10 thủ tục hành chính), giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân và doanh nghiệp; Không quy định trong luật những nội dung về thủ tục hành chính, trình tự, hồ sơ mà giao Chính phủ, các bộ quy định theo thẩm quyền để linh hoạt, kịp thời sửa đổi, bổ sung khi cần thiết, tạo thuận lợi cho việc phân cấp phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính.

Dự thảo Luật trình Quốc hội thông qua có 55 điều (giảm 04 điều do bỏ 02 điều quy định về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nội dung quản lý nhà nước về Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Ghép nội dung 02 điều thành 01 điều (Điều 28); Chuyển nội dung Điều 56 thành khoản 6 Điều 55).

Thứ ba, quy định bắt buộc phải trang bị bình chữa cháy, thiết bị truyền tin báo cháy theo lộ trình:

Thể hiện rõ tại khoản 4 Điều 37 của Dự thảo Luật, bắt buộc phải trang bị bình chữa cháy, thiết bị truyền tin báo cháy theo lộ trình do Chính phủ quy định đối với các nhà ở thuộc các khu vực không bảo đảm hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước phục vụ chữa cháy tại 5 thành phố trực thuộc trung ương. Còn đối với nhà ở tại khu vực khác, thực hiện theo quy định tại Điều 20, khuyến khích trang bị thiết bị truyền tin báo cháy, kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy và truyền tin báo cháy.

Thứ tư, nhà ở muốn kinh doanh karaoke, quán bar, vũ trường phải chuyển đổi công năng:

Đối với nhà ở muốn chuyển đổi công năng như kinh doanh karaoke, quán bar, vũ trường phải thực hiện quy trình chuyển đổi công năng, cải tạo nhà ở theo quy định của pháp luật về xây dựng. Trường hợp nhà ở chuyển đổi công năng thành cơ sở (thuộc diện phải quản lý về phòng cháy, chữa cháy) phải bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy đối với cơ sở quy định tại Điều 23 của Dự thảo Luật. Mặt khác, không bổ sung quy định về hành vi cấm chuyển đổi, bổ sung công năng sử dụng công trình, hạng mục công trình không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy vào Điều 20 của Dự thảo luật.

Thứ năm, về nguồn tài chính và ngân sách nhà nước bảo đảm cho hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ: để phù hợp với quy định của pháp luật về an ninh, trật tự và thể hiện tính nhân văn trong quy định của pháp luật, Dự thảo Luật không bổ sung quy định cơ quan, tổ chức, gia đình chịu một phần kinh phí về công tác chữa cháy khi lực lượng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thực hiện chữa cháy cho cơ quan, tổ chức, gia đình của mình sẽ gia tăng khó khăn cho người dân sau khi đã bị thiệt hại về người, tài sản trong vụ cháy.

Về xử lý đối với các cơ sở không bảo đảm yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy được đưa vào sử dụng trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành.

       Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được thông qua, kỳ vọng sẽ trở thành công cụ pháp lý quan trọng, thúc đẩy công tác phòng cháy, chữa cháy hiệu quả hơn trong thời gian tới.