ÁN LỆ SỐ 87/2026/AL: THỨ TỰ ƯU TIÊN THANH TOÁN KHI XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM

ÁN LỆ SỐ 87/2026/AL: THỨ TỰ ƯU TIÊN THANH TOÁN KHI XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM

Ngày 19-11-2026 Lượt xem 39

Khi xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ, bên nhận bảo đảm thường được ưu tiên thanh toán từ số tiền thu được. Tuy nhiên, trong trường hợp tài sản phát sinh các khoản chi phí sửa chữa, bảo quản, trông giữ hoặc các nghĩa vụ tài chính khác chưa được thanh toán, việc xác định thứ tự ưu tiên giữa các chủ thể có quyền lợi liên quan có thể phát sinh tranh chấp.

Án lệ số 87/2026/AL về thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm đã làm rõ vấn đề này, đặc biệt đối với các khoản tiền lương của người lao động, tiền thuế và chi phí trông giữ tài sản phát sinh trong quá trình sửa chữa, nâng cấp tài sản bảo đảm.

1. Khái quát nội dung Án lệ số 87/2026/AL

Án lệ số 87/2026/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 21/5/2026 và công bố theo Quyết định số 162/QĐ-CA ngày 29/5/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

- Tên án lệ: Về thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm.

- Nguồn án lệ: Quyết định giám đốc thẩm số 30/2023/KDTM-GĐT ngày 29/12/2023 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

- Quan hệ pháp luật tranh chấp: Tranh chấp hợp đồng tín dụng.

- Vấn đề pháp lý: Xác định thứ tự ưu tiên thanh toán đối với các khoản chi phí phát sinh từ hoạt động sửa chữa, nâng cấp và trông giữ tài sản bảo đảm.

- Quy định pháp luật liên quan: Điều 307 Bộ luật Dân sự năm 2015; điểm b khoản 12 Điều 1 Nghị định số 11/2012/NĐ-CP ngày 22/02/2012.

- Nội dung cốt lõi: Khi xử lý tài sản bảo đảm, Tòa án có căn cứ ưu tiên thanh toán trước cho bên thứ ba các khoản tiền lương của người lao động, tiền thuế và chi phí trông giữ tài sản phát sinh từ hoạt động sửa chữa, nâng cấp, trông giữ tài sản bảo đảm trong vụ án, sau khi xem xét tính thực tế của các khoản chi phí và việc bên nhận bảo đảm biết, thống nhất với hoạt động sửa chữa, nâng cấp tài sản.

2. Tóm tắt nội dung vụ án

Ngày 22/10/2013, Ngân hàng thương mại cổ phần A (Ngân hàng) và Công ty cổ phần hàng hải H (Công ty H) ký kết hợp đồng tín dụng với số tiền vay 23.331.000.000 đồng, mục đích thanh toán tiền mua tàu vận tải biển P 06. Để bảo đảm khoản vay, Công ty H thế chấp tàu P 06 hình thành từ vốn vay cho Ngân hàng.

Tại thời điểm thế chấp, tàu P 06 bị hư hỏng nghiêm trọng, không còn khả năng hoạt động. Ngân hàng và Công ty H thống nhất để Công ty H thuê Công ty cổ phần đóng tàu Đ (Công ty Đ) sửa chữa, nâng cấp tàu. Sau khi hoàn thành, tàu P 06 được đổi tên, số hiệu thành tàu R 268, với giá trị tài sản bảo đảm được xác định là 45.638.000.000 đồng. Ngày 21/7/2015, Ngân hàng và Công ty H ký hợp đồng sửa đổi, bổ sung hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp đối với tàu R 268.

Do Công ty H vi phạm nghĩa vụ trả nợ, Ngân hàng khởi kiện yêu cầu thanh toán khoản nợ 32.834.248.529 đồng, gồm 21.014.865.000 đồng nợ gốc, 2.539.919.640 đồng lãi trong hạn và 9.279.463.889 đồng lãi quá hạn (tính đến ngày 12/7/2019). Đồng thời, Ngân hàng yêu cầu được xử lý tàu R 268 nếu Công ty H không thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Về phía Công ty Đ, doanh nghiệp này yêu cầu Công ty H thanh toán các khoản chi phí sửa chữa, nâng cấp và trông giữ tàu với tổng số tiền được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận là 11.967.073.634 đồng, bao gồm:

- Tiền lương công nhân sửa chữa tàu: 4.303.138.651 đồng;

- Tiền điện, nước và khấu hao thiết bị: 1.527.796.391 đồng;

- Tiền vật tư, thiết bị thay thế: 2.363.322.807 đồng;

- Thuế giá trị gia tăng: 819.415.785 đồng;

- Chi phí neo đậu, trông giữ tàu: 2.953.500.000 đồng.

- Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng và Công ty Đ, đồng thời xác định thứ tự thanh toán khi xử lý tàu R 268 như sau: Sau khi trừ chi phí thi hành án, ưu tiên thanh toán tiền lương công nhân, thuế giá trị gia tăng và chi phí neo đậu, trông giữ tàu cho Công ty Đ; tiếp theo thanh toán nợ gốc và lãi cho Ngân hàng; cuối cùng thanh toán các khoản chi phí sửa chữa còn lại cho Công ty Đ.

Ngân hàng kháng cáo nhưng Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm. Sau đó, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội kháng nghị giám đốc thẩm, cho rằng việc ưu tiên thanh toán chi phí sửa chữa tàu trước nghĩa vụ được bảo đảm là không đúng, ảnh hưởng đến quyền lợi của Ngân hàng.

Tuy nhiên, tại Quyết định giám đốc thẩm số 30/2023/KDTM-GĐT ngày 29/12/2023, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án phúc thẩm. Tòa án xác định việc sửa chữa, nâng cấp và trông giữ tàu là có thật; Ngân hàng biết và thống nhất việc sửa chữa, nâng cấp nhằm gia tăng giá trị tài sản bảo đảm. Vì vậy, việc ưu tiên thanh toán trước tiền lương công nhân, tiền thuế và chi phí trông giữ tàu là có căn cứ, bảo đảm quyền lợi của người lao động và nghĩa vụ nộp thuế với Nhà nước.

3. Phân tích nội dung pháp lý của Án lệ số 87/2026/AL

3.1. Cơ sở xác định thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm

Theo khoản 1 Điều 307 Bộ luật Dân sự năm 2015, khi tài sản cầm cố, thế chấp được xử lý, số tiền thu được sau khi thanh toán chi phí bảo quản, thu giữ và xử lý tài sản được thanh toán theo thứ tự ưu tiên quy định tại Điều 308 của Bộ luật này.

Quy định trên cho thấy quyền ưu tiên thanh toán của bên nhận bảo đảm không đồng nghĩa với việc được nhận toàn bộ số tiền thu được từ xử lý tài sản trước khi thanh toán các chi phí liên quan. Pháp luật đã dành thứ tự thanh toán riêng đối với một số khoản chi phí cần thiết để bảo quản, thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm.

Trong vụ án, Tòa án viện dẫn Điều 307 Bộ luật Dân sự năm 2015 và điểm b khoản 12 Điều 1 Nghị định số 11/2012/NĐ-CP để xác định thứ tự thanh toán đối với các khoản chi phí phát sinh từ việc sửa chữa, nâng cấp và trông giữ tàu R 268.

Điểm đáng chú ý là Tòa án không chấp nhận yêu cầu ưu tiên thanh toán toàn bộ khoản nợ của Công ty Đ trước nghĩa vụ của Ngân hàng. Thay vào đó, Tòa án phân loại từng khoản chi phí và xác định thứ tự thanh toán tương ứng với tính chất của từng khoản.

Cách giải quyết này thể hiện rằng khi xử lý tài sản bảo đảm, cần phân biệt giữa các khoản chi phí có cơ sở được ưu tiên theo quy định pháp luật với những khoản nợ thông thường phát sinh từ hoạt động sửa chữa, nâng cấp tài sản.

3.2. Không phải toàn bộ chi phí sửa chữa, nâng cấp tài sản bảo đảm đều được ưu tiên thanh toán

Đây là điểm quan trọng nhất của án lệ.

Trong vụ án, mặc dù toàn bộ chi phí Công ty Đ yêu cầu đều phát sinh từ hoạt động sửa chữa, nâng cấp và trông giữ tàu R 268, Tòa án chỉ ưu tiên thanh toán trước cho ba nhóm khoản tiền: tiền lương công nhân, thuế giá trị gia tăng và chi phí neo đậu, trông giữ tàu.

Các khoản tiền vật tư, thiết bị thay thế, điện, nước và khấu hao máy móc, thiết bị vẫn được xác định là nghĩa vụ Công ty H phải thanh toán cho Công ty Đ, nhưng được xếp sau nghĩa vụ trả nợ cho Ngân hàng.

Việc phân biệt này có ý nghĩa quan trọng bởi không thể đồng nhất mọi khoản chi phí phát sinh trong quá trình sửa chữa tài sản với chi phí bảo quản, thu giữ và xử lý tài sản theo Điều 307 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Cụ thể:

- Tiền lương người lao động: Đây là khoản tiền phát sinh từ công sức lao động thực tế của công nhân trong quá trình sửa chữa tàu. Việc ưu tiên thanh toán thể hiện sự bảo vệ quyền lợi của người lao động, tránh việc người lao động phải gánh chịu rủi ro từ việc bên thuê dịch vụ mất khả năng thanh toán.

- Tiền thuế giá trị gia tăng: Đây là khoản thuế phát sinh từ hoạt động cung ứng dịch vụ sửa chữa. Tòa án ghi nhận việc ưu tiên thanh toán khoản tiền này nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước.

- Chi phí neo đậu, trông giữ tàu: Đây là khoản chi phí gắn với việc trông giữ, quản lý tài sản trong thời gian chờ xử lý. Việc thanh toán khoản chi phí này có ý nghĩa duy trì điều kiện bảo quản tài sản, hạn chế nguy cơ tài sản bị hư hỏng hoặc suy giảm giá trị.

Ngược lại, tiền vật tư, thiết bị thay thế, điện, nước và khấu hao máy móc, thiết bị được xếp sau nghĩa vụ trả nợ cho Ngân hàng.

Như vậy, án lệ không xác lập nguyên tắc mọi chi phí làm tăng giá trị hoặc duy trì giá trị tài sản bảo đảm đều được ưu tiên thanh toán trước bên nhận bảo đảm. Việc xác định thứ tự thanh toán cần căn cứ vào tính chất pháp lý và cơ sở phát sinh của từng khoản chi phí.

3.3. Ý nghĩa của việc bên nhận bảo đảm biết và thống nhất việc sửa chữa, nâng cấp tài sản

Một tình tiết quan trọng được Hội đồng xét xử ghi nhận là Ngân hàng biết và thống nhất việc Công ty H sửa chữa, nâng cấp tàu nhằm gia tăng giá trị tài sản bảo đảm.

Tình tiết này có ý nghĩa trong việc đánh giá tính thực tế, tính chính đáng của hoạt động sửa chữa, nâng cấp và các khoản chi phí phát sinh.

Trên thực tế, tại thời điểm thế chấp, tàu P 06 đã bị hư hỏng nghiêm trọng, không còn khả năng hoạt động. Việc sửa chữa, nâng cấp không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh của Công ty H mà còn góp phần khôi phục khả năng khai thác và gia tăng giá trị tài sản bảo đảm cho khoản vay của Ngân hàng.

Do đó, việc Ngân hàng biết và thống nhất với hoạt động sửa chữa, nâng cấp cho thấy đây không phải là hoạt động tự ý thực hiện của bên thế chấp mà không có sự đồng thuận của bên nhận bảo đảm.

Tuy nhiên, cần phân biệt sự thống nhất của Ngân hàng đối với việc sửa chữa, nâng cấp tài sản với nghĩa vụ thanh toán các khoản chi phí phát sinh. Trong vụ án, Công ty H vẫn là chủ thể có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty Đ. Việc Ngân hàng biết và thống nhất không đồng nghĩa với việc Ngân hàng phải trực tiếp chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ chi phí sửa chữa thay cho Công ty H.

Vì vậy, khi vận dụng án lệ, cần xem xét đồng thời các yếu tố: hoạt động sửa chữa, nâng cấp có thực tế hay không; các khoản chi phí có phát sinh hợp pháp và được chứng minh hay không; bên nhận bảo đảm có biết và thống nhất với hoạt động sửa chữa, nâng cấp hay không; và bản chất pháp lý của từng khoản chi phí được yêu cầu ưu tiên thanh toán.

4. Giá trị áp dụng thực tiễn của Án lệ số 87/2026/AL

Án lệ số 87/2026/AL có ý nghĩa trong việc giải quyết tranh chấp về thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt đối với tài sản phát sinh chi phí sửa chữa, nâng cấp và trông giữ trước thời điểm xử lý.

Đối với tổ chức tín dụng, án lệ là cơ sở để nhận diện những khoản chi phí có thể ảnh hưởng đến số tiền thực tế được thanh toán từ tài sản bảo đảm. Khi đồng ý cho khách hàng sửa chữa, nâng cấp tài sản thế chấp, tổ chức tín dụng cần xác định rõ phạm vi công việc, chủ thể thực hiện, nguồn kinh phí, trách nhiệm thanh toán và cơ chế kiểm soát các khoản chi phí phát sinh. Điều này giúp hạn chế tranh chấp khi tài sản phải xử lý để thu hồi nợ.

Đối với bên thế chấp, việc sửa chữa, nâng cấp tài sản cần được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận với bên nhận bảo đảm, đồng thời phải lưu giữ đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, bảng lương và tài liệu chứng minh các khoản chi phí thực tế phát sinh.

Đối với bên thứ ba trực tiếp sửa chữa, bảo quản hoặc trông giữ tài sản, án lệ cho thấy cần phân loại rõ các khoản chi phí và chứng minh căn cứ phát sinh của từng khoản. Không phải mọi khoản nợ từ hợp đồng sửa chữa đều đương nhiên được ưu tiên thanh toán trước bên nhận bảo đảm.

Đặc biệt, khi giải quyết tranh chấp, Tòa án cần đánh giá bản chất của từng khoản chi phí, tránh áp dụng cơ học nguyên tắc ưu tiên thanh toán cho toàn bộ khoản nợ của bên thứ ba chỉ vì các khoản tiền này có liên quan đến tài sản bảo đảm.

KẾT LUẬN

Án lệ số 87/2026/AL khẳng định việc xác định thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm không chỉ căn cứ vào quyền của bên nhận bảo đảm mà còn phải xem xét các khoản chi phí và nghĩa vụ có liên quan đến tài sản theo quy định pháp luật.

Thông qua vụ án, Tòa án đã chấp nhận ưu tiên thanh toán trước cho bên thứ ba các khoản tiền lương người lao động, tiền thuế và chi phí trông giữ tài sản, trong khi các khoản chi phí sửa chữa khác vẫn được thanh toán sau nghĩa vụ của bên nhận bảo đảm.

Giá trị quan trọng của án lệ là làm rõ sự cần thiết phải phân biệt bản chất pháp lý của từng khoản chi phí, bảo đảm hài hòa quyền lợi của bên nhận bảo đảm, bên thứ ba, người lao động và Nhà nước khi xử lý tài sản bảo đảm.

CÔNG TY LUẬT TNHH MAJOR CONSULTANTS 

Hotline: 0911.688.554

Email: congtyluatmajor@gmail.com

Địa chỉ: Phòng 2703A, Tòa Rox Tower, 136 Hồ Tùng Mậu, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội

Website: https://majorconsultants.vn

Tin liên quan
NGHỊ QUYẾT 68-NQ/TW: PHÂN ĐỊNH TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ, HÀNH CHÍNH, DÂN SỰ TRONG XỬ LÝ VI PHẠM CỦA DOANH NGHIỆP

04/11/2026

Tri thức pháp lý

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp và doanh nhân có thể phát sinh những sai phạm liên quan đến quan hệ dân sự, kinh tế, hành chính hoặc hình sự. Tuy nhiên, việc xử lý các sai phạm cần căn cứ vào bản chất, tính chất và mức độ vi phạm, tránh hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự hoặc áp dụng trách nhiệm pháp lý không đúng đối tượng. Nhằm tạo môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khu vực kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt ra yêu cầu phân định rõ trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính, dân sự; đồng thời phân định trách nhiệm giữa pháp nhân và cá nhân trong xử lý vi phạm. Vậy nguyên tắc này được thể hiện như thế nào và có ý nghĩa gì đối với doanh nghiệp, doanh nhân?

Xem thêm
ÁN LỆ SỐ 90/2026/AL VỀ THẨM QUYỀN HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA TÒA ÁN

03/11/2026

Tri thức pháp lý

Án lệ số 90/2026/AL được Hội đồng Thẩm phán TANDTC thông qua ngày 21/5/2026 và công bố theo Quyết định số 162/QĐ-CA ngày 29/5/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Án lệ được xây dựng trên cơ sở Quyết định giám đốc thẩm số 10/2024/HC-GĐT ngày 16/4/2024 về vụ án hành chính khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai giữa người khởi kiện là ông Trần Ngọc T với người bị kiện là Ủy ban nhân dân huyện G, tỉnh Q và Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Q. Nội dung án lệ tập trung làm rõ thẩm quyền của Tòa án trong việc xem xét và tuyên hủy một phần hoặc toàn bộ GCNQSDĐ đã cấp cho người thứ ba, kể cả trường hợp người được cấp giấy chứng nhận ban đầu đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất và người nhận chuyển nhượng đã được chỉnh lý thông tin trên giấy chứng nhận.

Xem thêm
ÁN LỆ SỐ 84/2026/AL VỀ CHẤM DỨT VIỆC NUÔI CON NUÔI LÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN KHI NGƯỜI NHẬN CON NUÔI LÀ NGƯỜI ĐỘC THÂN CHẾT

30/10/2026

Tri thức pháp lý

Án lệ số 84/2026/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 21/5/2026 và được công bố theo Quyết định số 162/QĐ-CA ngày 29/5/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Án lệ được xây dựng trên cơ sở Quyết định giám đốc thẩm số 06/2024/DS-GĐT ngày 22/4/2024 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về việc dân sự “Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi”. Nội dung án lệ tập trung giải quyết vấn đề pháp lý liên quan đến việc chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi trong trường hợp người nhận con nuôi là người độc thân đã chết, trong khi người con nuôi vẫn chưa thành niên và cha mẹ đẻ có nguyện vọng đón con về trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục.

Xem thêm
NGHỊ ĐỊNH 339/2026/NĐ-CP: NHỮNG QUY ĐỊNH ĐÁNG CHÚ Ý VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM TRONG KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN

24/09/2026

Tri thức pháp lý

Nghị định 339/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 26/8/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, nhà ở và kinh doanh bất động sản. Đáng chú ý, Chương V tăng cường xử phạt đối với vi phạm về điều kiện kinh doanh, đồng thời mở rộng trách nhiệm về công khai thông tin, thu – sử dụng tiền khách hàng, hợp đồng, sàn giao dịch, môi giới và phòng, chống rửa tiền.

Xem thêm
CÁC QUY ĐỊNH NỔI BẬT CỦA NGHỊ QUYẾT SỐ 37/2026/QH16 CỦA QUỐC HỘI VỀ CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH ĐẶC THÙ ĐỂ XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN KINH TẾ NHÀ NƯỚC, KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ ỨNG DỤNG KHOA HỌC, CÔNG NGH

08/09/2026

Tri thức pháp lý

Nghị quyết số 37/2026/QH16 thiết lập cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điểm nổi bật của Nghị quyết là kết hợp giữa xử lý nghiêm hành vi tham nhũng và chính sách khoan hồng đối với vi phạm không vụ lợi, có khắc phục hậu quả.

Xem thêm
QUY ĐỊNH CỦA NGHỊ QUYẾT QUỐC HỘI VỀ GIẢM THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN, THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI CÁ NHÂN VÀ DOANH NGHIỆP THÔNG QUA NGÀY 24/8/2026

03/09/2026

Tri thức pháp lý

Chiều ngày 24/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, với tỷ lệ tán thành gần như tuyệt đối: 480/481 đại biểu tham gia biểu quyết đồng ý (đạt 96% tổng số đại biểu Quốc hội). Đây là chính sách tiếp nối chuỗi các giải pháp hỗ trợ mà Quốc hội và Chính phủ đã ban hành từ đầu năm 2026 đối với các đối tượng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, nhóm chủ thể được đánh giá là có sức chống chịu hạn chế và chịu tác động tương đối lớn từ khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hiện nay.

Xem thêm
Luôn sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ, giải đáp 24/7
liên hệ trực tiếp với chúng tôi
Liên hệ wiget Chat Zalo Messenger Chat