Nhà ở xã hội là một trong những chính sách an sinh quan trọng của Nhà nước nhằm hỗ trợ người dân có khó khăn về nhà ở tiếp cận nơi ở phù hợp với khả năng tài chính. Bên cạnh hình thức mua và thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội cũng là giải pháp giúp các đối tượng thụ hưởng chính sách có nơi cư trú ổn định mà không phải bỏ ra khoản tiền lớn để sở hữu nhà ở.
Tuy nhiên, việc cho thuê nhà ở xã hội không được thực hiện hoàn toàn theo cơ chế thỏa thuận tự do như đối với nhà ở thương mại. Pháp luật quy định cụ thể về đối tượng được thuê, điều kiện của nhà ở, nguyên tắc xác định giá thuê và trình tự giao kết hợp đồng.
1. Cho thuê nhà ở xã hội là gì?
Theo quy định tại khoản 7 Điều 2 Luật Nhà ở năm 2023, nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước dành cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật này.
Sự hỗ trợ của Nhà nước được thể hiện thông qua các chính sách về đất đai, thuế, tín dụng, đầu tư xây dựng và những cơ chế ưu đãi khác nhằm phát triển nguồn cung nhà ở có mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Trên cơ sở đó, cho thuê nhà ở xã hội là hình thức giao dịch mà chủ sở hữu hoặc chủ thể có quyền cho thuê hợp pháp giao nhà ở xã hội cho người thuộc đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ sử dụng trong một thời hạn nhất định và người thuê có nghĩa vụ thanh toán tiền thuê theo thỏa thuận hoặc mức giá do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Khác với hình thức mua hoặc thuê mua, người thuê nhà ở xã hội chỉ có quyền sử dụng nhà ở trong thời hạn hợp đồng mà không xác lập quyền sở hữu đối với căn nhà. Hình thức này phù hợp với những người có nhu cầu ổn định chỗ ở nhưng chưa có điều kiện tài chính để mua nhà.
2. Những đối tượng được thuê nhà ở xã hội
Đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội được quy định tại Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023. Tuy nhiên, không phải tất cả các nhóm đối tượng tại điều luật này đều được áp dụng cùng một hình thức hỗ trợ.
Căn cứ Điều 77 Luật Nhà ở năm 2023, việc hỗ trợ giải quyết cho thuê nhà ở xã hội được áp dụng đối với các nhóm đối tượng sau:
Thứ nhất, người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.
Thứ hai, hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị. Đây là nhóm đối tượng được Nhà nước quan tâm hỗ trợ nhằm cải thiện điều kiện cư trú và bảo đảm an sinh xã hội.
Thứ ba, người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị. Nhóm này thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở thương mại do mức thu nhập không tương xứng với giá nhà trên thị trường.
Thứ tư, công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
Thứ năm, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân; công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu và người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang công tác. Nhóm đối tượng này được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội theo quy định tương ứng, đồng thời cần phân biệt với chính sách nhà ở riêng dành cho lực lượng vũ trang nhân dân.
Thứ sáu, cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.
Thứ bảy, người đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định tại khoản 4 Điều 125 Luật Nhà ở năm 2023, trừ trường hợp bị thu hồi nhà ở công vụ do vi phạm quy định pháp luật.
Thứ tám, hộ gia đình, cá nhân thuộc diện bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quy định pháp luật nhưng chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở.
Thứ chín, người có từ 02 con đẻ trở lên thuộc đối tượng được bổ sung vào chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội theo quy định pháp luật hiện hành.
Ngoài ra, cần phân biệt hai nhóm đối tượng đặc thù:
- Học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, dạy nghề, trường chuyên biệt và học sinh trường dân tộc nội trú công lập được thuê nhà ở xã hội trong thời gian học tập theo khoản 6 Điều 77.
- Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp được thuê nhà lưu trú công nhân để bố trí cho người lao động của mình thuê lại theo quy định riêng, không đồng nhất với giao dịch cho thuê nhà ở xã hội thông thường.
Như vậy, khi xác định quyền được thuê nhà ở xã hội, cần căn cứ đồng thời Điều 76 và Điều 77 Luật Nhà ở năm 2023, thay vì chỉ dựa vào danh sách đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ chung.
3. Điều kiện để được thuê nhà ở xã hội
Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Nhà ở năm 2023 là điều kiện thuê nhà ở xã hội được quy định theo hướng đơn giản hơn so với điều kiện mua hoặc thuê mua.
Theo khoản 2 Điều 78 Luật Nhà ở năm 2023, các đối tượng quy định tại khoản 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 13 Điều 76 nếu thuê nhà ở xã hội thì không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập quy định tại khoản 1 Điều này.
Điều đó có nghĩa là, đối với hình thức thuê nhà ở xã hội, người thuộc nhóm đối tượng được pháp luật cho phép thuê không phải chứng minh rằng mình chưa có nhà ở thuộc sở hữu hoặc đáp ứng mức thu nhập tối đa như khi đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Tuy nhiên, việc không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập không đồng nghĩa với việc mọi cá nhân đều có thể thuê nhà ở xã hội. Người thuê vẫn phải thuộc đúng nhóm đối tượng được áp dụng hình thức hỗ trợ cho thuê theo Điều 77 và thực hiện các yêu cầu về hồ sơ, giấy tờ chứng minh đối tượng theo quy định.
Đối với người có nhu cầu thuê nhà ở xã hội dành cho lực lượng vũ trang nhân dân, khoản 6 Điều 78 cũng quy định trường hợp thuê nhà ở thuộc nhóm này không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập.
Do đó, người có nhu cầu cần xác định đúng loại nhà ở xã hội dự kiến thuê và nhóm đối tượng của mình để chuẩn bị hồ sơ phù hợp.
4. Loại nhà và tiêu chuẩn diện tích nhà ở xã hội cho thuê
Tùy thuộc vào hình thức đầu tư xây dựng, nhà ở xã hội được cho thuê phải đáp ứng các yêu cầu riêng về thiết kế, diện tích và điều kiện xây dựng. Các tiêu chuẩn này chủ yếu được quy định tại Điều 27 và Điều 28 Nghị định 100/2024/NĐ-CP.
4.1. Nhà ở xã hội là nhà chung cư được đầu tư xây dựng theo dự án
Đối với nhà ở xã hội được đầu tư xây dựng theo dự án dưới hình thức nhà chung cư, căn hộ phải đáp ứng các yêu cầu về thiết kế và diện tích sử dụng như sau:
- Được thiết kế, xây dựng khép kín, bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và tiêu chuẩn áp dụng theo quy định pháp luật.
- Diện tích sử dụng mỗi căn hộ tối thiểu là 25 m² và tối đa là 70 m².
- Chủ đầu tư có thể điều chỉnh tăng diện tích căn hộ tối đa nhưng không quá 10% so với mức 70 m²; đồng thời, tỷ lệ căn hộ có diện tích trên 70 m² không được vượt quá 10% tổng số căn hộ nhà ở xã hội trong dự án.
Như vậy, diện tích căn hộ nhà ở xã hội được kiểm soát nhằm bảo đảm phù hợp với nhu cầu sử dụng và khả năng chi trả của các đối tượng thụ hưởng chính sách.
4.2. Nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ được đầu tư xây dựng theo dự án
Đối với nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ được đầu tư theo dự án, pháp luật giới hạn phạm vi xây dựng tại các xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
Loại nhà này phải đáp ứng các yêu cầu sau:
- Được thiết kế, xây dựng theo tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng.
- Mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất và chiều cao công trình phải phù hợp với quy hoạch nông thôn hoặc quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn đã được phê duyệt.
- Diện tích lô đất xây dựng nhà ở xã hội không vượt quá 70 m² và hệ số sử dụng đất không vượt quá 2,0 lần.
Các yêu cầu này nhằm bảo đảm việc phát triển nhà ở xã hội riêng lẻ phù hợp với điều kiện quy hoạch, hạ tầng và đặc điểm dân cư tại khu vực được phép đầu tư.
4.3. Nhà ở xã hội do cá nhân đầu tư xây dựng để cho thuê
Đối với nhà ở xã hội do cá nhân tự đầu tư xây dựng, tiêu chuẩn áp dụng phụ thuộc vào quy mô và loại hình công trình.
- Đối với nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ:
+ Trường hợp nhà ở có từ 02 tầng trở lên và quy mô từ 20 căn hộ trở lên, cá nhân đầu tư phải đáp ứng điều kiện làm chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở theo khoản 1 Điều 57 Luật Nhà ở năm 2023.
+ Trường hợp nhà ở có từ 02 tầng trở lên nhưng quy mô dưới 20 căn hộ, công trình phải đáp ứng yêu cầu về xây dựng nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ của cá nhân, quy định về phòng cháy, chữa cháy và điều kiện giao thông phục vụ phương tiện chữa cháy theo khoản 3 Điều 57 Luật Nhà ở năm 2023.
- Đối với dãy nhà ở một tầng xây dựng để cho thuê:
+ Nhà ở phải được xây dựng khép kín, có phòng ở riêng và khu vệ sinh riêng theo tiêu chuẩn xây dựng.
+ Diện tích sử dụng bình quân cho mỗi người không được thấp hơn 8 m², không tính diện tích khu phụ.
+ Công trình phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng xây dựng từ cấp IV trở lên.
+ Mặt bằng xây dựng phải bảo đảm điều kiện giao thông, vệ sinh môi trường và khả năng xử lý sự cố như cháy, nổ, sập đổ công trình.
Các quy định trên được áp dụng nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn của nhà ở xã hội do cá nhân đầu tư xây dựng, đặc biệt đối với các công trình có nhiều người cùng sinh sống.
5. Nguyên tắc xác định giá cho thuê nhà ở xã hội
Giá thuê nhà ở xã hội không được xác định hoàn toàn theo cơ chế thị trường mà phải tuân thủ phương pháp tính và khung giá theo quy định pháp luật. Căn cứ xác định giá thuê phụ thuộc vào nguồn vốn đầu tư xây dựng nhà ở.
5.1. Nhà ở xã hội được đầu tư bằng vốn đầu tư công hoặc nguồn tài chính công đoàn
Theo khoản 1 Điều 86 Luật Nhà ở năm 2023, giá thuê nhà ở xã hội được đầu tư bằng vốn đầu tư công được xác định trên cơ sở tính đủ:
+ Kinh phí bảo trì nhà ở;
+ Chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng nhà ở trong thời hạn tối thiểu 20 năm kể từ ngày ký hợp đồng thuê.
Đối với nhà ở xã hội được đầu tư bằng nguồn tài chính công đoàn, giá thuê do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam quyết định theo quy định tại khoản 5 Điều 86.
Như vậy, thời gian thu hồi vốn đầu tư được tính tối thiểu 20 năm là một trong những căn cứ quan trọng khi xác định giá thuê đối với loại nhà ở này.
5.2. Nhà ở xã hội không sử dụng vốn đầu tư công hoặc nguồn tài chính công đoàn
Theo khoản 3 Điều 87 Luật Nhà ở năm 2023, giá thuê nhà ở xã hội được đầu tư xây dựng không bằng vốn đầu tư công hoặc nguồn tài chính công đoàn, bao gồm cả kinh phí bảo trì, do chủ đầu tư thỏa thuận với bên thuê trên cơ sở khung giá do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
Theo đó, chủ đầu tư không được tự do xác định giá thuê vượt ra ngoài giới hạn của khung giá áp dụng tại địa phương. Khi ký hợp đồng, các bên cần kiểm tra mức giá được áp dụng tại địa bàn có dự án nhà ở xã hội.
KẾT LUẬN
Các quy định về nhà ở xã hội có sự khác biệt tùy theo đối tượng được hỗ trợ, nguồn vốn đầu tư, loại hình nhà ở và phương thức giao dịch. Do đó, việc xác định đúng điều kiện thuê và thực hiện thủ tục theo quy định là vấn đề cần được quan tâm. Việc tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định pháp luật sẽ giúp người dân tiếp cận chính sách nhà ở xã hội thuận lợi hơn, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình thuê, sử dụng nhà ở.
CÔNG TY LUẬT TNHH MAJOR CONSULTANTS
Hotline: 0911.688.554
Email: congtyluatmajor@gmail.com
Địa chỉ: Phòng 2703A, Tòa Rox Tower, 136 Hồ Tùng Mậu, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội
Website: https://majorconsultants.vn
Nghị định 210/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đánh dấu bước cập nhật quan trọng trong khung pháp lý về hợp đồng xây dựng tại Việt Nam. Văn bản này không chỉ kế thừa các quy định cốt lõi từ Nghị định 37/2015/NĐ-CP mà còn bổ sung nhiều điểm mới đáng chú ý, từ quy định về tạm ứng, bảo lãnh, xử lý chậm thanh toán đến cơ chế giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế. Bài viết dưới đây tổng hợp các nội dung trọng tâm mà nhà thầu, chủ đầu tư và các bên liên quan cần nắm rõ để đảm bảo tuân thủ và bảo vệ quyền lợi khi ký kết và thực hiện hợp đồng xây dựng từ ngày 01/7/2026.
Xem thêmCăn cứ pháp lý: 1. Luật Đất đai 2024 2. Nghị định 101/2024/NĐ-CP ngày 29/7/2024
Xem thêmHiện nay, do nhiều lý do khác nhau mà người có quyền sử dụng đất muốn chuyển đổi mục đích sử dụng đất, có thể chuyển từ đất trồng lúa sang đất trồng rừng, chuyển từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp,… Vậy để việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất cần phải đảm bảo thủ tục như thế nào? Để trả lời cho câu hỏi này, Công ty Luật TNHH Major Consultants gửi tới độc giả bài viết về Thủ tục cho phép chuyển mục đích sử dụng đất sau.
Xem thêmLàm thế nào để có thể nhận được sổ đỏ lần đầu một cách hợp pháp là vấn đề mà nhiều người dân quan tâm. Do đó, để hiểu hơn về vấn đề này, Công ty Luật TNHH Major Consultants gửi đến độc giả bài viết về hồ sơ, thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu theo quy định mới nhất
Xem thêmSang tên sổ đỏ là thủ tục quan trọng khi chuyển đổi, chuyển nhượng nhượng, tặng cho nhà đất, thừa kế,…. Do đó, để hiểu về trình tự, thủ tục liên quan đến vấn đề này, Công ty Luật TNHH Major Consultants gửi tới quý độc giả bài viết về thủ tục sang tên sổ đỏ.
Xem thêmTrong quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi tắt là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) sẽ không thể tránh khỏi những sai sót thông tin hoặc nhiều trường hợp nhiều người dân khi làm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Vậy làm thế nào để có thể đính chính lại thông tin bị sai trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất? Sau đây là bài viết của Công ty Luật TNHH Major Consultants về Thủ tục đính chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để giúp người dân có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Xem thêm