NGHỊ ĐỊNH 49/2026/NĐ-CP: NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ ĐỊNH GIÁ ĐẤT, BỒI THƯỜNG VÀ THỦ TỤC ĐẤT ĐAI

NGHỊ ĐỊNH 49/2026/NĐ-CP: NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ ĐỊNH GIÁ ĐẤT, BỒI THƯỜNG VÀ THỦ TỤC ĐẤT ĐAI

Ngày 05-11-2026 Lượt xem 111

Bên cạnh việc hướng dẫn một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, Nghị định 49/2026/NĐ-CP còn sửa đổi, bổ sung nhiều quy định tại các nghị định hướng dẫn có liên quan. Những thay đổi này tập trung vào việc hoàn thiện quy trình định giá đất, xác định tiền bồi thường, đơn giản hóa thủ tục đăng ký đất đai và làm rõ điều kiện thực hiện các quyền của người sử dụng đất.

1. Sửa đổi quy định về xây dựng bảng giá đất và xác định giá đất

Điều 10 Nghị định 49/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Nghị định 71/2024/NĐ-CP về giá đất.

Trước hết, cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức lập dự án xây dựng bảng giá đất, trong đó xác định nội dung, tiến độ và dự toán kinh phí thực hiện. Trường hợp tổ chức đấu thầu lựa chọn đơn vị tư vấn nhưng tại thời điểm đóng thầu không có nhà thầu tham dự thì được gia hạn một lần. Nếu sau khi gia hạn vẫn không lựa chọn được nhà thầu, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh được quyết định lựa chọn tổ chức tư vấn xác định giá đất theo hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định về trách nhiệm của Hội đồng thẩm định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Theo đó, Hội đồng có trách nhiệm thẩm định việc tuân thủ nguyên tắc, phương pháp, trình tự, thủ tục định giá đất và kết quả thu thập thông tin. Hội đồng phải làm việc độc lập, khách quan, theo chế độ tập thể và quyết định theo đa số; Chủ tịch Hội đồng và từng thành viên chịu trách nhiệm cá nhân về ý kiến của mình. Các cuộc họp phải được lập biên bản, ghi nhận đầy đủ ý kiến thảo luận và kết quả biểu quyết.

Nghị định cũng điều chỉnh quy trình xây dựng bảng giá đất, bao gồm các bước: điều tra, khảo sát, thu thập thông tin; rà soát bảng giá đất hiện hành; xác định loại đất, khu vực, vị trí đất tại từng xã, phường, đặc khu; tổng hợp kết quả điều tra và xây dựng dự thảo bảng giá đất.

Về thông tin đầu vào phục vụ định giá, dữ liệu được thu thập phải hình thành trong thời gian 24 tháng trở về trước tính từ thời điểm có văn bản giao nhiệm vụ xây dựng, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất. Trường hợp thông tin có cùng thời điểm phát sinh, thứ tự ưu tiên được xác định lần lượt từ cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, cơ sở dữ liệu quốc gia về giá, Văn phòng đăng ký đất đai, cơ quan thuế, đơn vị tổ chức đấu giá, sàn giao dịch bất động sản, doanh nghiệp bất động sản và cuối cùng là thông tin thu thập qua điều tra, khảo sát.

Những sửa đổi này góp phần chuẩn hóa quy trình xây dựng bảng giá đất, nâng cao trách nhiệm của cơ quan thẩm định và tăng cường tính minh bạch trong việc lựa chọn, sử dụng dữ liệu định giá.

2. Bổ sung quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Điều 11 Nghị định sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 88/2024/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

Một điểm đáng chú ý là phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được bổ sung nội dung về việc bố trí tạm cư, thời gian và kinh phí tạm cư (nếu có). Quy định này làm rõ hơn nội dung cần xem xét khi xây dựng phương án, đặc biệt đối với trường hợp người có đất bị thu hồi cần nơi ở tạm thời trong thời gian chờ bố trí tái định cư.

Về giá đất tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất thu hồi, Nghị định quy định giá đất được xác định theo loại đất được giao, được cho thuê tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 01/7/2014 nhưng đã sử dụng đất ổn định và thuộc các trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận theo Điều 139 Luật Đất đai, Nghị định quy định việc xem xét không phải đáp ứng điều kiện phù hợp với quy hoạch.

Ngoài ra, trong trường hợp cần thiết, đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thuê đơn vị tư vấn xác định mức độ thiệt hại của nhà ở, công trình xây dựng và tài sản gắn liền với đất. Kinh phí thuê tư vấn được tính vào chi phí bảo đảm cho việc tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đồng thời, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được căn cứ tình hình thực tế tại địa phương để quy định mức hỗ trợ ổn định đời sống hoặc hình thức hỗ trợ khác, nhưng không được thấp hơn mức hỗ trợ theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.

Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong trường hợp tự nguyện ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Nếu chủ đầu tư chậm ứng trước kinh phí thì phải trả khoản kinh phí chi trả bồi thường chậm theo điểm b khoản 3 Điều 94 Luật Đất đai. Khoản tiền này được tính vào chi phí đầu tư của dự án và không được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp.

3. Đơn giản hóa thủ tục đo đạc, đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận

Điều 12 Nghị định 49/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định 101/2024/NĐ-CP liên quan đến đo đạc, đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận và hệ thống thông tin đất đai.

Trước hết, Nghị định làm rõ các trường hợp không phải lập thiết kế kỹ thuật - dự toán trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi triển khai hoạt động đo đạc. Cụ thể, ngoại lệ bao gồm việc chỉnh lý bản đồ địa chính theo nhiệm vụ thường xuyên, kế hoạch của Văn phòng đăng ký đất đai, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai và hoạt động đo đạc chỉnh lý bản đồ địa chính theo nhu cầu của người sử dụng đất mà không sử dụng ngân sách nhà nước.

Về thẩm quyền xác nhận kết quả đo đạc, cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp xã được xác nhận kết quả đo đạc chỉnh lý bản đồ địa chính phục vụ công tác quản lý nhà nước thuộc thẩm quyền của cấp xã hoặc giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của cấp xã. Sau khi xác nhận, kết quả được chuyển đến Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai để chỉnh lý hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai.

Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn là cơ quan quản lý đất đai, Văn phòng đăng ký đất đai và Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai không được yêu cầu người sử dụng đất thực hiện riêng thủ tục xác nhận, ký duyệt mảnh trích đo bản đồ địa chính hoặc kết quả đo đạc chỉnh lý thửa đất khi giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền. Việc xác nhận, ký duyệt phải được lồng ghép trong quá trình giải quyết thủ tục.

Nghị định cũng bổ sung một số quy định liên quan đến cấp Giấy chứng nhận. Theo đó, đối với dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai, chủ đầu tư được cấp Giấy chứng nhận đối với diện tích đã nhận chuyển quyền hoặc sau khi hoàn thành việc nhận chuyển quyền đối với toàn bộ dự án thì thực hiện cấp Giấy chứng nhận đồng thời với thủ tục về đất đai để thực hiện dự án. Trường hợp này không áp dụng xử phạt vi phạm hành chính về thời hạn đăng ký biến động đối với bên nhận chuyển quyền.

Đối với bất động sản, dự án bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh và chủ đầu tư đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện cấp Giấy chứng nhận cho bên nhận chuyển nhượng. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm về điều kiện đưa nhà ở, công trình xây dựng vào kinh doanh; Văn phòng đăng ký đất đai chịu trách nhiệm kiểm tra điều kiện thực hiện quyền của người sử dụng đất theo pháp luật đất đai.

Ngoài ra, hộ gia đình, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đối với một phần diện tích thửa đất, phần diện tích còn lại trước đây chưa đủ điều kiện cấp nhưng nay đã đủ điều kiện thì được xem xét cấp Giấy chứng nhận đối với phần diện tích còn lại.

Nghị định còn bổ sung cơ chế thuê dịch vụ công nghệ thông tin để vận hành, duy trì hệ thống thông tin đất đai tại địa phương. Việc thuê dịch vụ không làm phát sinh hoặc thay đổi quyền sở hữu dữ liệu, đồng thời phải bảo đảm an ninh, an toàn và bảo mật thông tin.

4. Làm rõ thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất và sử dụng đất

Điều 13 Nghị định 49/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định 102/2024/NĐ-CP, tập trung vào các thủ tục giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và sử dụng đất.

Về thu hồi đất, Nghị định bổ sung quy định xử lý trường hợp quá trình thực hiện thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất đã tiến hành một số bước nhưng chưa ban hành quyết định thu hồi đất thì thông báo thu hồi đất hết hiệu lực. Trong trường hợp này, cơ quan có thẩm quyền ban hành lại thông báo thu hồi đất và tiếp tục thực hiện các thủ tục còn lại. Việc ban hành quyết định thu hồi đất theo thông báo được ban hành lại không phải áp dụng yêu cầu về thời gian quy định tại điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung cơ chế công khai thông tin vi phạm và việc khắc phục vi phạm pháp luật đất đai. Nội dung công khai bao gồm người sử dụng đất vi phạm, địa chỉ thửa đất, hành vi vi phạm, diện tích vi phạm và văn bản xử lý của cơ quan có thẩm quyền. Đối với trường hợp đã khắc phục vi phạm, phải công khai cả văn bản chứng minh việc khắc phục đã hoàn thành.

Trong thời hạn không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày có văn bản phát hiện vi phạm hoặc văn bản chứng minh đã khắc phục xong, cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm phải gửi thông tin đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Trong thời hạn không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được danh sách, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công khai trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh, đồng thời kết nối, đồng bộ với Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Bên cạnh đó, Nghị định bổ sung các trường hợp được điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Việc điều chỉnh được thực hiện khi có văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền làm thay đổi căn cứ quyết định hoặc khi có sai sót về ranh giới, vị trí, diện tích, mục đích sử dụng giữa bản đồ quy hoạch, bản đồ địa chính, quyết định giao đất, cho thuê đất và số liệu bàn giao đất trên thực địa.

Đối với đấu giá quyền sử dụng đất, trường hợp khu đất đã được đưa ra đấu giá hai lần nhưng không thành và tiếp tục tổ chức đấu giá lại thì được xác định lại giá khởi điểm theo Nghị quyết 254/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn.

Nghị định cũng quy định cụ thể hơn về việc gia hạn sử dụng đất trong trường hợp bất khả kháng. Theo đó, các trường hợp bất khả kháng được xác định theo các điểm a, b, c, d, đ, e và g khoản 1 Điều 31 Nghị định 102/2024/NĐ-CP. Ngoài ra, trường hợp người sử dụng đất đã nộp hồ sơ xin gia hạn đúng quy định nhưng hết thời hạn sử dụng đất mà chưa có quyết định gia hạn hoặc quyết định thu hồi đất cũng được xác định là trường hợp bất khả kháng theo quy định mới.

Đối với hoạt động lấn biển, cơ quan có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đồng thời với việc giao khu vực biển để thực hiện hoạt động lấn biển. Chủ đầu tư không phải nộp tiền sử dụng khu vực biển để thực hiện hoạt động này. Thời điểm xác định nghĩa vụ đưa đất vào sử dụng được tính từ ngày có thông báo chấp thuận kết quả nghiệm thu đối với toàn bộ hoặc từng phần diện tích đã hoàn thành hoạt động lấn biển theo tiến độ dự án.

5. Mở rộng quy định về sử dụng đất kết hợp đa mục đích

Nghị định sửa đổi quy định tại Điều 99 Nghị định 102/2024/NĐ-CP về điều kiện sử dụng đất kết hợp đa mục đích.

Theo đó, diện tích đất sử dụng vào mục đích kết hợp không được vượt quá 50% diện tích đất sử dụng vào mục đích chính. Tuy nhiên, giới hạn này không áp dụng đối với đất ở sử dụng kết hợp đa mục đích và các loại đất kết hợp với mục đích hoạt động khoáng sản.

Ngoài ra, việc xây dựng, cải tạo công trình để sử dụng vào mục đích kết hợp phải phù hợp với quy định của pháp luật về xây dựng hoặc pháp luật khác có liên quan.

Quy định này vừa duy trì giới hạn về quy mô sử dụng đất kết hợp, vừa bổ sung các trường hợp ngoại lệ phù hợp với đặc thù của từng loại đất.

KẾT LUẬN

Nghị định 49/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng trong các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai, từ xây dựng bảng giá đất, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất đến đăng ký, cấp Giấy chứng nhận và thủ tục giao đất, cho thuê đất. Đặc biệt, việc phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan cấp tỉnh, cấp xã và Văn phòng đăng ký đất đai, đồng thời lồng ghép một số bước thủ tục, được kỳ vọng góp phần rút ngắn thời gian giải quyết công việc và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai tại địa phương.

CÔNG TY LUẬT TNHH MAJOR CONSULTANTS 

Hotline: 0911.688.554

Email: congtyluatmajor@gmail.com

Địa chỉ: Phòng 2703A, Tòa Rox Tower, 136 Hồ Tùng Mậu, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội

Website: https://majorconsultants.vn

Tin liên quan
NGHỊ ĐỊNH 401/2026/NĐ-CP: QUY ĐỊNH MỨC XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ SỐ

18/11/2026

Tin tức pháp lý

Ngày 04/11/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 401/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số. Nghị định quy định cụ thể các hành vi vi phạm, mức phạt tiền, hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt đối với tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm. Đáng chú ý, Nghị định quy định mức phạt tối đa lên đến 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân, đồng thời bổ sung các biện pháp xử lý đối với vi phạm trong hoạt động thử nghiệm có kiểm soát, phát triển khu công nghệ số tập trung và lĩnh vực công nghiệp bán dẫn.

Xem thêm
NGHỊ ĐỊNH 398/2026/NĐ-CP: GIẢM 30% THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP NĂM 2026, 2027

17/11/2026

Tin tức pháp lý

Ngày 29/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Nghị quyết 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với cá nhân và doanh nghiệp. Theo đó, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về doanh thu được giảm 30% số thuế phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Vậy đối tượng nào được áp dụng chính sách giảm thuế? Điều kiện về doanh thu và thủ tục kê khai được quy định như thế nào?

Xem thêm
KÊ KHAI CHỦ SỞ HỮU HƯỞNG LỢI CỦA DOANH NGHIỆP NĂM 2026: NHỮNG TRƯỜNG HỢP CẦN LƯU Ý

12/11/2026

Tin tức pháp lý

Từ tháng 10/2026, cơ quan đăng ký kinh doanh tăng cường rà soát thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp. Theo Công văn số 3164/DNTN-GS ngày 07/10/2026, nhóm doanh nghiệp thành lập hoặc đăng ký thay đổi từ ngày 01/07/2025 nhưng chưa kê khai thông tin này được ưu tiên kiểm tra. Vậy doanh nghiệp nào phải bổ sung thông tin, doanh nghiệp nào chưa phát sinh nghĩa vụ kê khai? Các quy định và lưu ý pháp lý cần thiết sẽ được làm rõ dưới đây.

Xem thêm
NGHỊ ĐỊNH 396/2026/NĐ-CP: SỬA ĐỔI THỦ TỤC ĐĂNG KÝ DỰ ÁN VÀ CẤP TÍN CHỈ CÁC-BON TRONG NƯỚC

30/10/2026

Tin tức pháp lý

Ngày 26/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 396/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Nghị định mới tập trung điều chỉnh thủ tục đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia, đăng ký và điều chỉnh dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước, thay đổi thành phần tham gia dự án, hủy đăng ký dự án và cấp tín chỉ các-bon. Những thay đổi này góp phần hoàn thiện quy trình quản lý, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền và tổ chức tham gia dự án.

Xem thêm
DÙNG DAO GÂY THƯƠNG TÍCH CÓ THỂ BỊ TRUY TỐ 2 TỘI DANH

29/10/2026

Tin tức pháp lý

Sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích cho người khác có thể khiến người thực hiện hành vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hai tội danh: Tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng và Tội cố ý gây thương tích. Theo Công văn số 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao, việc xác định tội danh phụ thuộc vào tính chất của hành vi, mức độ thương tích và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Xem thêm
NGHỊ QUYẾT 03/2026/NQ-HĐTP HƯỚNG DẪN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ ĐẶT CỌC

19/10/2026

Tin tức pháp lý

Ngày 18/8/2026, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết số 03/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp về đặt cọc. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, làm rõ các vấn đề về hiệu lực thỏa thuận đặt cọc, xử lý vi phạm, thẩm quyền giải quyết tranh chấp và thời hiệu khởi kiện.

Xem thêm
Luôn sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ, giải đáp 24/7
liên hệ trực tiếp với chúng tôi
Liên hệ wiget Chat Zalo Messenger Chat